“ศาลเจ้าแขก” การผสานหลอมรวมความเชื่อท้องถิ่นในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
หากใครเคยมีโอกาสเข้าไปในวัดจีนบางแห่งทั้งที่มาเลเซีย สิงคโปร์ บรูไนและอินโดนีเซีย (ส่วนใหญ่ที่เกาะสุมาตรา) หรือแม้กระทั่งในประเทศไทยก็อาจจะรู้สึกสะดุดตากับรูปปั้นบางรูปที่สวมใส่เสื้อผ้าแบบคนมลายู นุ่งผ้าโสร่ง มีหนวดเคราขาวยาวเฟื้อย สวมหมวกแขกหรือผ้าสาระบั่น มือถือลูกตัสแบะห์และบางครั้งอาจเหน็บกริชหรือถือไม้เท้าด้วย นอกจากนี้มักจะพบว่ามีการประดับตกแต่งแบบมลายู เช่น มีการเขียนบทความบางตอนในอายะห์อัลกุรอาน เช่นบิสมิลละห์ ฟาตีฮะห์และกุลฮูวัลลอฮูอาฮัด แล้วนำมาติดไว้ใกล้ๆ บริเวณดังกล่าวนอกจากนี้บางครั้งเราอาจจะสามารถพบเห็นรูปปั้นเจ้าแขกเหล่านี้ได้ตามอาคารบ้านเรือน ไร่นา สวน ไซต์งานก่อสร้าง ถ้ำ ภูเขาและสถานที่อื่นๆ
นั่นคือรูปปั้นเจ้าที่ซึ่งคนจีนเรียกว่า ดาโต๊ะกงหรือนาโต๊ะกง (Datuk gong/ Natuk gong) โดยชาวจีนเชื่อว่าการกราบไหว้บูชาเจ้าที่เหล่านี้จะส่งผลให้เกิดความสงบร่มเย็น มั่งคั่งร่ำรวย มีความปลอดภัยและมีสุขภาพที่ดี แต่ทั้งนี้มักจะมีหลักในการกราบไหว้ที่แตกต่างออกไปจากเทพเจ้าองค์อื่นๆ เช่น ห้ามถวายหมูหรือเหล้า เป็นต้น แต่ให้ถวายดอกไม้ ขนม หรือผลไม้แทน
ทำไมชาวจีนต้องไหว้เจ้าแขก?
คนจีนในสมัยก่อนเมื่ออพยพมาถึงดินแดนแห่งใหม่นี้ก็พบว่า คนในท้องถิ่นมีความเชื่อในเรื่อง Keramat/ karamat ซึ่งเข้ากันได้ดีกับความเชื่อเรื่องเทพเจ้า โดย Keramat ที่ชาวมลายูนับถือนั้น ในอดีตอาจจะเคยเป็นบุคคลสำคัญที่ชาวมลายูให้ความเคารพนับถือ ได้แก่สุลต่าน นักรบ (Panglima) วาลี (นักบุญ) หรือผู้นำคนสำคัญๆ ก็ได้ เพื่อแสดงความเคารพและให้เกียรติต่อเจ้าถิ่นผู้อยู่ในพื้นที่มาก่อน คนจีนจึงนิยมรับเอาความเชื่อดังกล่าวเข้ามารวมกับเทพเจ้าองค์อื่นๆ ที่ตนเคารพนับถือ จากนั้นลูกหลานชาวจีนก็รับสืบต่อความเชื่อดังกล่าว จนกระทั่งทำการกราบไหว้เพื่อความสงบสุขและเพื่อความเป็นสิริมงคลสืบต่อมาจนถึงทุกวันนี้
ปัจจุบัน จากกระแสปฏิรูปอิสลามที่ขยายไปทั่วทุกมุมโลก ทำให้ชาวมุสลิมเกิดความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้องมากขึ้นว่าการเชื่อและไหว้ keramat นั้นเป็นสิ่งต้องห้ามในศาสนาอิสลาม ชาวมุสลิมส่วนใหญ่ในปัจจุบันจึงแทบจะไม่หลงเหลือความเชื่อในเรื่อง Keramat อีกต่อไปและเลิกทำการบูชาหรือไหว้ขอพรจาก Keramat ศาลเจ้าแขกส่วนใหญ่จึงถูกทำลายหรือถูกทิ้งร้างไป หลงเหลืออยู่แค่เพียงส่วนน้อย แต่สำหรับชาวจีนนั้นยังคงรักษาความเชื่อในเรื่องเจ้าที่แขกเอาไว้อย่างเหนียวแน่นมาจนกระทั่งถึงทุกวันนี้
Cr.Muhamnad Alie Malinee
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=5575043672509715&id=100000124110636
