สภาขุนนางมาเลเซียประกาศปลด “เจ้าผู้ครองรัฐเนอกรีเซิมบีลัน” ด้านรัฐบาลท้องถิ่นโต้กลับ “ผิดกฎหมาย-ไม่ยอมรับ”
.
19 เมษายน 2026) ได้มีประกาศถอดถอน “ตวนกู มูห์ริซ” เจ้าผู้ครองรัฐเนอกรีเซิมบีลันออกจากตำแหน่ง พร้อมแต่งตั้งองค์ใหม่แทนที่ ท่ามกลางเสียงคัดค้านจากรัฐบาลว่าเป็นการกระทำที่ไร้อำนาจและผิดรัฐธรรมนูญ
.
รัฐเนอกรีเซิมบีลัน (Negeri Sembilan) ตั้งอยู่บริเวณ ชายฝั่งตะวันตกของคาบสมุทรมลายู อยู่ไม่ไกลจากกรุงกัวลาลัมเปอร์มากนัก จากกัวลาลัมเปอร์ลงมาทางใต้จะใช้เวลาประมาณ 1 ชั่วโมงเศษ มีเมืองหลวงชื่อว่า เซอเริมบัน (Seremban) และมีเมืองท่าท่องเที่ยวที่มีชื่อเสียงคือ พอร์ตดิคสัน (Port Dickson)
รายงานระบุว่า ดาโต๊ะ มูบารัก โดฮัก (Datuk Mubarak Dohak) อดีตผู้ดำรงตำแหน่ง “อันดัง” (Undang) หรือขุนนางผู้มีอำนาจคัดเลือกเจ้าผู้ครองรัฐ ได้ทำการอ่านแถลงการณ์ประกาศถอดถอน ตวนกู มูห์ริซ อิบนี อัลมาร์ฮุม ตวนกู มูนาวีร์ (Tuanku Muhriz ibni Almarhum Tuanku Munawir) ออกจากตำแหน่ง “ยังดีเปอร์ตวน เบซาร์” (Yang di-Pertuan Besar) แห่งรัฐเนอกรีเซิมบีลัน
พร้อมกันนี้ ยังได้มีการประกาศแต่งตั้ง ตวนกู ดาโต๊ะ เซอรี นัดซารุดดิน อิบนี อัลมาร์ฮุม ตวนกู จาฟาร์ (Tuanku Dato’ Seri Nadzaruddin ibni Almarhum Tuanku Ja’afar) ขึ้นเป็นเจ้าผู้ครองรัฐองค์ใหม่แทนที่ทันที
ทันทีที่มีกระแสข่าวดังกล่าวออกไป ดาโต๊ะ เซอรี อามินุดดิน ฮารุน (Datuk Seri Aminuddin Harun) มนตรีแห่งรัฐ (Menteri Besar) เนอกรีเซิมบีลัน ได้ออกมาแถลงการณ์ด่วนเพื่อสยบความวุ่นวาย โดยยืนยันว่า คำประกาศดังกล่าวไม่ถูกต้อง เนื่องจาก มูบารัก โดฮัก ถูกปลดจากตำแหน่งขุนนาง (Undang Luak Sungei Ujong) ไปแล้วตั้งแต่เดือนพฤษภาคม 2025 จึงไม่มีอำนาจใดๆ ในการกระทำการดังกล่าว
ขัดต่อรัฐธรรมนูญ: การกระทำนี้ถือเป็นการละเมิดมาตรา 10 ถึง 12 ของรัฐธรรมนูญรัฐเนอกรีเซิมบีลัน ปี 1959
ทางรัฐบาลท้องถิ่นมองว่านี่คือการแสดงความไม่จงรักภักดีและเป็นการท้าทายอำนาจการปกครองที่ชอบธรรม เตรียมส่งเรื่องให้เจ้าหน้าที่ตำรวจดำเนินคดีตามกฎหมาย
.
วิกฤตศรัทธาและการเมืองท้องถิ่น
เหตุการณ์นี้สะท้อนถึงความขัดแย้งภายในระหว่างกลุ่มจารีตประเพณี (Adat) และฝ่ายปกครองในรัฐเนอกรีเซิมบีลัน ซึ่งเป็นรัฐที่มีระบบการเลือกเจ้าผู้ครองรัฐที่เป็นเอกลักษณ์ (ไม่ได้สืบสันตติวงศ์โดยตรง แต่เลือกโดยขุนนางผู้ใหญ่ 4 ท่าน)
ขณะนี้สถานการณ์ในรัฐยังคงต้องจับตามองอย่างใกล้ชิด ว่าการพยายาม “ผลัดเปลี่ยนบัลลังก์” ครั้งนี้จะจบลงที่กระบวนการยุติธรรม หรือจะกลายเป็นชนวนความวุ่นวายทางการเมืองระลอกใหม่ในมาเลเซีย
ทั้งนี้ระบอบการปกครองของรัฐเนอกรีเซิมบีลันเรียกว่า “อาดัต เปอร์ตัปปิห์” (Adat Perpatih) ซึ่งเจ้าผู้ครองรัฐจะถูกคัดเลือกโดย “อันดัง” (Undang) หรือขุนนางผู้ใหญ่ 4 ท่าน ต่างจากรัฐอื่นในมาเลเซียที่จะสืบทอดทางสายเลือดเป็นหลัก
.
รัฐเนอกรีเซิมบีลัน (Negeri Sembilan) มีโครงสร้างการปกครองที่เป็นเอกลักษณ์และแตกต่างจากรัฐอื่น ๆ ในมาเลเซียอย่างมาก โดยใช้ระบบจารีตประเพณีที่เรียกว่า “อาดัต เปอร์ตัปปิห์” (Adat Perpatih) ซึ่งให้ความสำคัญกับการกระจายอำนาจจากระดับล่างขึ้นสู่บน และมีการคัดเลือกผู้ปกครองผ่านสภาขุนนางแทนการสืบสันตติวงศ์โดยตรง
โครงสร้างลำดับชั้นการปกครอง (Hierarchy of Power)
.
ระบบนี้มักถูกเปรียบเปรยว่ามีความเป็น “ประชาธิปไตยแบบโบราณ” โดยแบ่งลำดับชั้นความรับผิดชอบออกเป็น 4 ระดับหลัก ดังนี้
1. ยังดีเปอร์ตวน เบซาร์ (Yang di-Pertuan Besar)
สถานะ: ประมุขสูงสุดของรัฐ (เทียบเท่าสุลต่านในรัฐอื่น)
ยังดีเปอร์ตวน เบซาร์ ไม่ได้ขึ้นครองราชย์ตามสายเลือดโดยอัตโนมัติ แต่ต้องได้รับความเห็นชอบและคัดเลือกโดยขุนนางผู้ใหญ่ที่เรียกว่า “อุนดัง” (Undang)
บทบาท: เป็นสัญลักษณ์แห่งความพร้อมเพรียงและเป็นประมุขทางศาสนาอิสลามในรัฐ
2. อุนดัง (Undang)
สถานะ: ขุนนางผู้ใหญ่หรือเจ้าผู้ครองเขตปกครองพิเศษ (Luak)
บทบาทสำคัญ: มีหน้าที่หลักคือ “ผู้สร้างกษัตริย์” (Kingmakers) เป็นผู้ที่มีอำนาจในการคัดเลือกและแต่งตั้งยังดีเปอร์ตวน เบซาร์
เขตการปกครอง: มี 4 เขตหลักที่มีสิทธิคัดเลือกประมุข ได้แก่ Sungei Ujong, Jelebu, Johol และ Rembau
3. เล็มบากา (Lembaga)
สถานะ: หัวหน้าตระกูลหรือหัวหน้าเผ่า (Clan Chiefs)
หน้าที่: เป็นผู้เลือก “อุนดัง” เข้าสู่ตำแหน่ง และดูแลกฎหมายจารีตประเพณีภายในตระกูล รวมถึงจัดการเรื่องมรดกและการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในระดับตระกูล
.
4. บูอัป (Buap)
สถานะ: หัวหน้าหน่วยย่อยภายในตระกูล
หน้าที่: เป็นผู้เลือก “เล็มบากา” และดูแลสารทุกข์สุกดิบของสมาชิกในหน่วยย่อยของตน เป็นจุดเชื่อมต่อที่ใกล้ชิดกับประชาชนมากที่สุด
หลักการสำคัญของ Adat Perpatih
การกระจายอำนาจ: มีคำกล่าวในภาษาพื้นเมืองที่ว่า “Anak Buah เลือก Buap, Buap เลือก Lembaga, Lembaga เลือก Undang และ Undang เลือก Raja” แสดงให้เห็นว่าอำนาจสูงสุดมาจากความยินยอมของระดับฐานราก
สิทธิในที่ดิน
เน้นการสืบทอดมรดกและที่ดินผ่านสายสัมพันธ์ทางมารดา (Matrilineal system) เพื่อคุ้มครองสวัสดิภาพของผู้หญิงในตระกูล
การปกครองตนเอง โดยแต่ละเขต (Luak) มีอิสระในการบริหารจัดการภายในระดับหนึ่งตามจารีตของตน
การบริหารงานในยุคปัจจุบัน
แม้จะมีโครงสร้างจารีตประเพณีที่เข้มแข็ง แต่ในทางนิติบัญญัติและการบริหารตามรัฐธรรมนูญของมาเลเซีย รัฐเนอกรีเซิมบีลันก็มีการบริหารเหมือนรัฐอื่น ๆ คือ:
มนตรีแห่งรัฐ (Menteri Besar): หัวหน้าฝ่ายบริหารที่มาจากการเลือกตั้ง สังกัดพรรคการเมืองที่ครองเสียงข้างมากในสภา
สภาที่ปรึกษา (State Executive Council): คณะรัฐมนตรีระดับรัฐที่ทำงานร่วมกับมนตรีแห่งรัฐ
รัฐเนอกรีเซิมบีลันจึงเป็นโมเดลการปกครองที่ผสมผสานระหว่าง “ราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ” กับ “จารีตประเพณีแบบเลือกตั้ง” ที่หาได้ยากในโลกปัจจุบัน
.
โครงสร้างนี้มีความซับซ้อนในเชิงพิธีกรรมค่อนข้างมาก
Mtoday รายงาน
